Боловсролын зээлийн сан (БЗС)
Боловсролын зээлийн сан (БЗС, шинэ нэр: Эрдмийн зээлийн сан) нь Монгол Улсын Боловсрол, шинжлэх ухааны яамны харьяа Засгийн газрын тусгай сан бөгөөд 1993 онд байгуулагдсан, одоо elf.gov.mn цахим хуудсаар үйл ажиллагаагаа явуулдаг. ЧУХАЛ САНУУЛГА: Энэ нь ТЭТГЭЛЭГ БИШ — ХҮҮТЭЙ ЗЭЭЛ юм. Авсан зээлээ төгссөний дараа эргэн төлөх үүрэгтэй бөгөөд эргэн төлөлтийн хуваариа E-Mongolia системээр хянана. Гэвч Монголын олон мянган гэр бүл гадаад, дотоодын дээд боловсролын санхүүжилтийн төлөвлөгөөгөө БЗС-ийн зээлд тулгуурлан гаргадаг тул энэхүү каталогт оруулсан болно. Сангаас 4 төрлийн санхүүжилт олгодог: (1) сургалтын төлбөрийн зээл (дотоодын их сургуульд), (2) гадаад орны зээл (тогтоосон жагсаалтын улс, сургуульд), (3) суралцагчийн тэтгэлэг (тусгай шалгуураар), (4) санхүүгийн дэмжлэг (буцалтгүй, тусгай зорилтот). Зээлийн хүү болон эргэн төлөлтийн хугацаа Засгийн газрын тогтоолоор батлагддаг бөгөөд үе үе шинэчлэгддэг тул албан ёсны нөхцөлийг elf.gov.mn-ээс баталгаажуулах шаардлагатай.
Боловсролын зээлийн сан (БЗС)
Тойм
Боловсролын зээлийн сан (БЗС, шинэ нэр: Эрдмийн зээлийн сан) нь Монгол Улсын Боловсрол, шинжлэх ухааны яамны харьяа Засгийн газрын тусгай сан бөгөөд 1993 онд байгуулагдсан, одоо elf.gov.mn цахим хуудсаар үйл ажиллагаагаа явуулдаг. ЧУХАЛ САНУУЛГА: Энэ нь ТЭТГЭЛЭГ БИШ — ХҮҮТЭЙ ЗЭЭЛ юм. Авсан зээлээ төгссөний дараа эргэн төлөх үүрэгтэй бөгөөд эргэн төлөлтийн хуваариа E-Mongolia системээр хянана. Гэвч Монголын олон мянган гэр бүл гадаад, дотоодын дээд боловсролын санхүүжилтийн төлөвлөгөөгөө БЗС-ийн зээлд тулгуурлан гаргадаг тул энэхүү каталогт оруулсан болно. Сангаас 4 төрлийн санхүүжилт олгодог: (1) сургалтын төлбөрийн зээл (дотоодын их сургуульд), (2) гадаад орны зээл (тогтоосон жагсаалтын улс, сургуульд), (3) суралцагчийн тэтгэлэг (тусгай шалгуураар), (4) санхүүгийн дэмжлэг (буцалтгүй, тусгай зорилтот). Зээлийн хүү болон эргэн төлөлтийн хугацаа Засгийн газрын тогтоолоор батлагддаг бөгөөд үе үе шинэчлэгддэг тул албан ёсны нөхцөлийг elf.gov.mn-ээс баталгаажуулах шаардлагатай.
Тавигдах шаардлага
- Монгол Улсын иргэн
- Дотоодын магадлан итгэмжлэгдсэн дээд боловсролын сургуулийн өдрийн ангид (бакалавр, магистр, доктор) элсэн суралцаж байгаа ЭСВЭЛ Засгийн газраас баталсан гадаад орны сургуулийн жагсаалтад орсон хөтөлбөрт элссэн байх
- Сурлагын голч дүн тогтоосон босгоос дээгүүр байх (тухайн жилийн журмаар өөрчлөгдөнө — ерөнхийдөө 3.0/4.0+ буюу 75%+)
- Зээлийн барьцаа, баталгаа гаргах боломжтой байх (барьцаа хөрөнгө, хамтран зээлдэгч буюу батлан даагч)
- Өмнөх зээлээ бүрэн төлж дуусаагүй бол шинэ зээл олгохгүй (зээлийн тасалдалгүй түүх)
- Гадаад улсад суралцах зээлийн хувьд: тогтоосон жагсаалтын улс орнуудын (АНУ, Их Британи, Герман, Япон, БНСУ, Австрали, Канад г.м.) магадлан итгэмжлэгдсэн сургуульд тэнцсэн урилга, нотолгоо
- Зээл авсны дараа Монгол Улсад буцаж ирж ажиллах амлалт (тогтоосон хугацаагаар — ерөнхийдөө 3–5 жил)
Шаардлагатай бичиг баримт
- 1.БЗС-ийн стандарт өргөдөл (E-Mongolia систем болон elf.gov.mn-ээр цахимаар)
- 2.Иргэний үнэмлэхийн хуулбар
- 3.Дотоодын болон гадаадын сургуулийн элсэлтийн урилга (admission letter)
- 4.Сурлагын дүнгийн хуулга — өмнөх боловсролын баримт бичиг
- 5.Барьцаа хөрөнгийн баримт эсвэл батлан даагчийн орлогын тодорхойлолт
- 6.Эцэг эх, гэр бүлийн орлогын тодорхойлолт
- 7.Зээлийн хэмжээ, сургалтын төлбөрийн тооцоо (сонгосон сургуулиас гаргасан албан ёсны баримт)
- 8.Гадаадад суралцах зээлд: гадаад паспортын хуулбар, виз олгох баримт, англи хэлний шалгалтын оноо
- 9.Монголд буцаж ажиллах амлалтын гэрээ (тогтоосон загвар)
Бэлтгэл ажлын хуанли
- 1Жил бүрийн 3-4 дүгээр сар: elf.gov.mn-ээс тухайн жилийн зээлийн нөхцөл, бүрдүүлэх баримтын жагсаалт, өргөдөл хүлээн авах хугацааг шалгах
- 25 дугаар сараас өмнө: дотоодын болон гадаадын сургуулийн элсэлтийн нотолгоог гаргуулах
- 36-7 дугаар сар: барьцаа хөрөнгө, батлан даагчийн бичиг баримтыг бэлтгэх — ихэвчлэн хүүхэд, эцэг эх хамтран зээл авна
- 4Өргөдөл хүлээн авах ердийн хугацаа: 6-9 дүгээр сар (тухайн жилийн журмаар өөрчлөгдөж болно)
- 5Зээлийн хорооны хяналт: 2-4 долоо хоног
- 6Гэрээ байгуулах: Тэнцсэний дараа хамтран ажиллагч банкаар (ХХБ, Голомт г.м.) дамжуулан гэрээ байгуулна
- 7Зээл олгох: Сургалтын төлбөрийг сургууль руу шууд шилжүүлнэ (оюутны гарт олгохгүй)
- 8Эргэн төлөлт: Төгссөний дараа тогтоосон хугацааны (ихэвчлэн 3-6 сарын хөнгөлөлттэй хугацаа буюу 'grace period') дараа эхэлнэ — хуваарийг E-Mongolia-аар хянана
Татгалзах нийтлэг шалтгаанууд
- Барьцаа хөрөнгө эсвэл батлан даагчийн орлогын баримт хангалтгүй — зээлийн хороо хариуцлагатай эргэн төлөгч байхыг шаарддаг
- Сурлагын голч дүн тогтоосон босгоос доогуур
- Сонгосон гадаад сургууль Засгийн газрын баталсан жагсаалтад ороогүй (зөвхөн цахим сургалттай эсвэл чансаа багатай сургууль)
- Өмнөх зээлийн эргэн төлөлт зөрчигдсөн (өөрийн болон гэр бүлийн гишүүдийн нэр зээлийн сөрөг түүхтэй)
- Сонгосон мэргэжил Монгол Улсын хөдөлмөрийн зах зээлд эрэлт багатай (тодорхой бус чиглэл — албан ёсны тайлбаргүй)
- Монголд буцаж ажиллах амлалтын гэрээнд гарын үсэг зурахаас татгалзсан
Зөвлөмж
- Энэ нь ТЭТГЭЛЭГ БИШ, ХҮҮТЭЙ ЗЭЭЛ гэдгийг гэр бүлээрээ сайтар зөвлөлдөөрэй. Шинэ төгсөгч 25 настайдаа анхны ажилд орохтой зэрэгцэн сар бүр зээлээ төлж эхэлдэг (5-10 жилийн хугацаатай) бөгөөд энэ нь карьерын эхний жилүүдийн санхүүд нөлөөлнө
- Засгийн газрын гадаад тэтгэлэгт (БШУЯ-ны бүрэн тэтгэлэг) давхар өргөдөл гаргахыг зөвлөж байна. Тэтгэлэг авсан тохиолдолд БЗС-ийн зээл авах шаардлагагүй болно
- Зээлийн нөхцөл (хүүгийн хэмжээ, эргэн төлөлтийн хугацаа) нь ЖИЛ БҮР ӨӨРЧЛӨГДДӨГ. Засгийн газрын тогтоолоор шинэчлэгддэг тул өргөдөл гаргахаасаа өмнө elf.gov.mn-ээс албан ёсны журамтай танилцаж баталгаажуулна уу
- 2003-2004 оны хичээлийн жилээс өмнөх төгсөгчдөд зээлийн чөлөөлөлт олгож байсан түүхтэй. Гэвч энэ нь зөвхөн өмнөх зээлд хамаарах бөгөөд шинэ зээлд тооцогдохгүй. Засгийн газрын 2025 оны 215 дугаар тогтоолоор зарим хөнгөлөлт оруулсан тул албан ёсны мэдээллийг шалгаарай
- Хамтран зээлдэгчийг (ихэвчлэн эцэг эх) гэрээнд оруулахдаа тэдний санхүүгийн чадамж, бусад өр төлбөрийг (өөр банкны зээл, ипотек) урьдчилан тооцоолох шаардлагатай. Зээл төлөгдөхгүй тасалдсан тохиолдолд хамтран зээлдэгч хариуцна
Монгол хэрэглэгчдэд зориулсан мэдээлэл
Боловсролын зээлийн сан 1993 оноос хойш үйл ажиллагаа явуулж байгаа бөгөөд Монголын мянга мянган гэр бүлд дээд боловсролын санхүүжилтийн гол суваг болсоор ирсэн. Тоон үзүүлэлтээр: жилд 10,000+ Монгол оюутан БЗС-ийн зээлээр (дотоод болон гадаад) суралцдаг бөгөөд гадаадын магистр, докторын зээлд жилд 100-300 хүн хамрагддаг байна. Энэ нь Монголын дунд давхаргын (middle-class) гэр бүлийн хүүхдүүдэд гадаадад магистрт суралцах боломжийг нээх хамгийн хүртээмжтэй сан юм. Гэвч энэ нь хүүтэй зээл гэдгийг сайтар ойлгож, гэр бүлээрээ шийдвэр гаргах хэрэгтэй. Албан ёсны цахим хуудас: elf.gov.mn (хуучин esf.edu.mn биш).
Тэтгэлгийн нөхцөл, хугацаа жил бүр өөрчлөгдөж болзошгүй. Албан ёсны эх сурвалжаас шалгана уу. Gadaad.mn тэтгэлэг шууд олгодоггүй.